Số tháng 8/2018 (245)

15/10/2018
• Quan hệ thương mại Mỹ - Nhật • Xuất khẩu vũ khí toàn cầu • Quân chủng vũ trụ Mỹ • Hợp tác quốc phòng Việt - Mỹ • Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở • Truyền thông và phân cực chính trị Mỹ • Vốn chính trị 

Kinh tế - Xã hội:

 

· LÊ THỊ VÂN NGA: Quan hệ thương mại Mỹ - Nhật trong những năm gần đây.

 

Tóm tắt: Mỹ và Nhật Bản là hai quốc gia đồng minh thân thiết, từ lâu mối quan hệ này đã được coi là “hòn đá tảng” đối với hòa bình và sự thịnh vượng ở khu vực châu Á. Trong lĩnh vực thương mại, quan hệ giữa Mỹ và Nhật Bản ngày càng phát triển với kim ngạch thương mại hàng hóa song phương đã lên tới 200 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Donald Trump lên nhậm chức, cùng với sự thay đổi về quan điểm chính sách thương mại, lĩnh vực thương mại được coi là lĩnh vực có nhiều bất đồng nhất trong quan hệ giữa hai nước, bao gồm các vấn đề như: thâm hụt thương mại của Mỹ với Nhật Bản, bất đồng liên quan đến ngành công nghiệp ô tô, chính sách tỷ giá hối đoái, đặc biệt là sự khác biệt quan điểm về cách tiếp cận tự do thương mại,…

 

· NGUYỄN LAN HƯƠNG - NGUYỄN KIM ANH: Thực trạng xuất khẩu vũ khí toàn cầu đầu thế kỷ XXI.

 

Tóm tắt: Trái với xu hướng giảm giao dịch vũ khí toàn cầu trong những năm 1990, vào đầu thế kỷ XXI, thế giới chứng kiến giao dịch vũ khí toàn cầu quay đầu tăng trở lại, các thị trường giao dịch vũ khí cũng trở nên nhộn nhịp và sôi động hơn. Đây là xu hướng đáng lo ngại vì nó báo hiệu sự bất ổn, căng thẳng và xung đột vẫn tồn tại và phát triển trên thế giới. Mối quan ngại này sẽ còn tiếp tục tồn tại khi xu hướng gia tăng trao đổi vũ khí toàn cầu sẽ không dừng lại trong tương lai gần do những động lực thúc đẩy hoạt động xuất khẩu vũ khí vẫn còn. Bài viết nhằm tìm hiểu thực trạng xuất khẩu vũ khí toàn cầu đầu thế kỷ XXI cùng những triển vọng xuất khẩu vũ khí trong thời gian tới.

 

Quan hệ Quốc tế:

 

· VŨ KHANH:  Xung quanh việc thành lập quân chủng vũ trụ của Mỹ.

 

Tóm tắt: Ngày 18/6/2018, Tổng thống Donald Trump ra chỉ thị yêu cầu Bộ Quốc phòng triển khai công tác chuẩn bị thành lập “Lực lượng vũ trụ” (Space Force), có quy mô như một quân chủng của lực lượng vũ trang Mỹ. Sự ra đời của Quân chủng vũ trụ là bước triển khai cụ thể tham vọng nhằm khôi phục vị thế "siêu cường vũ trụ" thế giới của Tổng thống Donald Trump. Mặc dù đến năm 2020, Quân chủng vũ trụ mới chính thức được thành lập, song quyết định của ông Trump cũng gây nhiều tranh cãi, nhất là tác động của nó đối với an ninh toàn cầu. Trên cơ sở phân tích lý do và lộ trình thành lập Quân chủng vũ trụ, bài viết đưa ra một số dự báo về chính sách vũ trụ mới của Mỹ.

 

· LÊ LAN ANH: Hợp tác quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ hiện nay.

 

Tóm tắt: Quan hệ song phương Việt Nam - Hoa Kỳ kể từ sau bình thường hóa đã có những bước tiến đáng kể trên nhiều lĩnh vực, trong đó hợp tác về quốc phòng là một trong những vấn đề quan trọng mà cả hai nước đều quan tâm và đã đạt được một số thành quả nổi bật trong thời gian qua. Bài viết này phân tích những nhân tố tác động đến hợp tác quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ trong giai đoạn 2008 đến nay, và tổng kết lại những thành quả trong hợp tác quốc phòng giữa hai nước trong thời gian qua.

 

· LÒ THỊ PHƯƠNG NHUNG - NGUYỄN ĐỨC HÙNG: Sự hình thành chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở và những tác động tới ASEAN.

 

Tóm tắt: Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở với những ý tưởng ban đầu dựa trên bốn trụ cột là Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia (Bộ Tứ) và trùm lên đó là tầm nhìn về một khu vực tự do, rộng mở. Cho tới nay, chiến lược này vẫn đang ở giai đoạn hình thành bộ khung về khái niệm, còn về mặt triển khai thực hiện thì vẫn chưa được định hình rõ nét. Bài viết sẽ phân tích về sự hình thành của chiến lược và có đánh giá bước đầu về tác động của chiến lược này với khu vực ASEAN.

 

Chính trị - Luật:

 

· LÊ THỊ THU - LÊ THỊ THU HÀ: Tác động của truyền thông đến phân cực chính trị Mỹ.

 

Tóm tắt: Trong những thập kỷ gần đây, đảng Dân chủ và Cộng hòa ở Mỹ ngày càng trở nên khác nhau rõ rệt về ý thức hệ và mâu thuẫn gay gắt hơn bao giờ hết, nhiều đảng viên đảng Dân chủ và Cộng hòa bày tỏ quan điểm tiêu cực về đảng đối lập, thậm chí cho rằng đảng đối lập nguy hiểm tới mức đe dọa đến sự thịnh vượng quốc gia1. Thực tế trên làm sâu sắc hơn tình trạng chia rẽ được biết đến như phân cực trong chính trị Mỹ. Sự phân cực này được thể hiện trong giới tinh hoa chính trị và cả công chúng. Phân cực chính trị đã ngăn cản quá trình lập pháp lưỡng đảng, ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng của việc soạn thảo luật, khiến việc giải quyết các chính sách cấp thiết trở nên khó khăn hơn, thậm chí đôi khi dẫn đến hậu quả kinh tế nghiêm trọng.

Các nhà khoa học chính trị Mỹ đã xác định một loạt nguyên nhân của tình trạng trên, trong đó truyền thông có vai trò quan trọng. Truyền thông có vai trò định hình nhận thức của công chúng về phân cực chính trị, hình thành quan điểm và hành vi chính trị, dẫn đến sự nhất quán và cực đoan về thái độ chính trị. Bài viết sẽ phân tích tác động của truyền thông đến phân cực chính trị trên hai khía cạnh: 1) truyền thông đảng phái giúp hình thành và củng cố các quan điểm đảng phái của người xem, từ đó gây ra phân cực chính trị ở Mỹ; 2) tác động từ các nguồn tin tức giả, thông tin sai lệch trên các phương tiện truyền thông.

 

· PHAN DUY ANH: Vốn chính trị: Quan niệm, nguồn gốc và tác động tới sự nghiệp chính trị của tổng thống Mỹ.

 

Tóm tắt: Trong nền dân chủ Mỹ, giới truyền thông rất nhiều lần nhắc đến khái niệm “vốn chính trị” khi phân tích về sự thành công hay thất bại trong thực thi chính sách công của tổng thống. Mặc dù là một nguồn lực trừu tượng, nhưng hiện nay, vốn chính trị thực sự trở thành một trong những yếu tố quan trọng tạo nên quyền lực của tổng thống Mỹ. Bài viết xuất phát từ (1) tìm hiểu quan niệm về vốn chính trị, đến phân tích, (2) nguồn gốc, và (3) tác động tới sự nghiệp chính trị của tổng thống Mỹ.

Tạp chí Châu Mỹ Ngày nay